ریسک فرصتی برای قدرتمندان یا تهدیدی برای ضعیفان

به گزارش پایگاه خبری دوربین قزوین، دکتر ایمان چراتیان، عضو هیات علمی جهاد دانشگاهی، در یادداشتی تحلیلی به بررسی تأثیر ریسک ژئوپلیتیک بر سودآوری بنگاه‌ها پرداخته و نشان داده است که این شوک‌ها، برخلاف تصور رایج، تأثیری یکسان بر همه شرکت‌ها ندارند.

بر اساس مطالعه‌ای بر روی بیش از ۷ هزار شرکت بورسی از سراسر جهان، بنگاه‌های ضعیف‌تر از نظر مالی، شدیدترین کاهش سودآوری را تجربه می‌کنند، در حالی که شرکت‌های پرسودتر نه تنها مقاومت بیشتری نشان می‌دهند، بلکه در برخی موارد از این بی‌ثباتی به عنوان فرصتی برای کسب مزیت رقابتی استفاده می‌کنند.

این الگو در قاره‌های مختلف متفاوت است. در اروپا، بنگاه‌های ضعیف آسیب‌پذیرترین گروه هستند، در حالی که در آسیا حتی بنگاه‌های پرسود نیز به دلیل وابستگی عمیق به زنجیره‌های تأمین جهانی، کاهش عملکرد را تجربه می‌کنند. اما در آمریکای شمالی، بنگاه‌های پرسود از تنش‌های ژئوپلیتیک سود می‌برند و با بازآرایی استراتژیک، منافع قابل‌توجهی کسب می‌کنند.

پدیده «گریز به کیفیت» یکی از مهم‌ترین مکانیسم‌های این تفاوت است. در زمان بحران، سرمایه‌گذاران و مشتریان به سمت بنگاه‌های بزرگ‌تر و قوی‌تر حرکت می‌کنند. نمونه بارز آن، جنگ رمضان و تهاجم به ایران است که در حالی که بسیاری از بنگاه‌ها در آستانه ورشکستگی قرار گرفتند، صنعت نفت و گاز و بانک‌های بزرگ وال‌استریت سودهای بی‌سابقه‌ای ثبت کردند. سود شرکت‌هایی مانند BP و شل بیش از دو برابر شد و ۶ بانک بزرگ آمریکایی در سه ماهه اول ۲۰۲۶، ۴۷.۴ میلیارد دلار سود گزارش کردند.

در منطقه خاورمیانه، تأثیرات جنگ بر بنگاه‌ها به وضوح قابل مشاهده است. در لبنان، ۷۷ درصد شرکت‌ها کاهش درآمد را گزارش کرده‌اند و در کشورهای حاشیه خلیج فارس، هزینه‌های بالاتر لجستیک و کاهش سرمایه‌گذاری، سودآوری تمام بخش‌ها را تحت تأثیر قرار داده است.

و اما ایران؛ تحریم‌ها و تنش‌های ژئوپلیتیک از چهار کانال اصلی، سودآوری بنگاه‌ها را تحت فشار قرار داده‌اند: کاهش شدید ارزش ریال، محدودیت‌های تجاری و بانکی، کاهش سرمایه‌گذاری در نوآوری و افزایش ریسک سیستماتیک. شواهد نشان می‌دهد که در اقتصادی مانند ایران، رشد تهاجمی بدون مدیریت ریسک، می‌تواند با کوچک‌ترین شوک ژئوپلیتیک، شرکت را با بحران نقدینگی مواجه کند.

آنچه بنگاه‌ها را در برابر ریسک ژئوپلیتیک متمایز می‌سازد، اندازه و قدمت نیست؛ بلکه میزان نقدینگی، تنوع در زنجیره تأمین، سرمایه‌گذاری در نوآوری و خرد جمعی در مدیریت ریسک است. برای ایران که روی مرزهای پرتنش ژئوپلیتیک ایستاده، این درس بیش از هر زمان دیگری کاربرد دارد. بنگاه‌هایی که امروز بر ساختن ترازنامه‌های مقاوم و تنوع‌بخشی به بازارها متمرکزند، تصویر روشن‌تری از فردا خواهند داشت. زمان، اگرچه اندک، اما هنوز برای تغییر مسیر باقی است.

انتهای پیام/